S. 1.
Durmayın orada kargı kucakta
Dolansın yiğitler köşe bucakta
Bir savaş edelim kelle kucakta
Şehitler aşkına çalın kılıncı
Köroğlu
Yukarıdaki şiiri şekil bakımından (uyak şeması, ölçü, kafiye, redif, nazım şekli ve nazım türü) inceleyiniz. (1+1+2+2+2+2= 10 P)

S. 2.
Bir aksacık karınca kırk batman tuz yüklenmiş
Gah yorgalar gah seker şehre gider satmağa
Yukarıdaki şiirde yapılan edebî sanatları bularak açıklayınız. (5+5 P)

S. 3.
Gördi Nihâl-i serv-i ser-efrâz-ı nîzeni
Serkeşlik adın anmadı bir dahı bânları
Bâkî
Açıklaması: Tuna Boyu Macar Beyleri senin mızrağının selvi fidanını andıran uzun boyunu gördüklerinden beri, dik başlılığın adını anmaz oldular. Çünkü onlar senin gibi büyük Osmanlı Sultanından korktular.
Yukarıdaki şiir hangi nazım şekli ile yazılmıştır? Bu nazım şeklinde kullanılan nazım birimi, ölçü, uyak örgüsü ve konu hakkında bilgi veriniz. (2+1+1+2+4= 10 P)

Nazım şekli:

Nazım birimi:

Ölçü:

Uyak örgüsü:

Konu:

S .4 .
Karlı dağların başında
Salkım salkım duran bulut
Saçın çözüp benim için
Yaşın yaşın ağlar mısın?
Bu dörtlükte kişileştirilen varlık nedir, aşağıya yazınız. (10 P)

S. 5.
a) Şiirde ahengi sağlayan unsurlar nelerdir? Yazınız. (6 P)

b) Şiiri oluşturan dize kümelerine nazım birimi denir. Edebiyatımızda kullanılan nazım birimlerinin adlarını yazınız. (4 P)

S.6. Aşağıdaki cümlelerde noktalı yerleri doldurunuz.

a) Kasidelerde bayramların, mevsimlerin ve varlıkların betimlenmesinin yapıldığı bölüme ………………………………….. denir. (4 P)

b) Kasidelerde şairin kendini ve sanatını övdüğü bölüme ……………………………………………………………..…. denir. (3 P)

c) Gazelin bütün beyitlerinde aynı konu işleniyorsa buna …………………………………………….. gazel denir. (3 P)

S. 7. Aşağıdaki cümleleri okuyunuz. Cümledeki bilgi doğruysa “D”, yanlışsa “Y” yazınız. (NOT: Bir yanlış bir doğruyu götürür. 2+2+2+2+2=10 P)

a) Şiirde yapının bozulması anlamın bozulmasına yol açmaz. ( )

b) Bestelenmek için yazılan ve belirli bir ezgiyle söylenen halk şiiri şarkıdır. ( )

c) Edebî metinler yan anlam değeri açısından zengindir. ( )

d) Aynı dili konuşan insanlar ortak kültür değerlerini paylaşırlar. ( )

e) Sanat eseri öncelikle doğruluk ve fayda değil güzellik amacı güder. ( )

S. 8.
İlk sevgiye benzeyen ilk acı ilk ayrılık
Yüreğimin yaktığı ateşle hava ılık
Aşağıdaki noktalı yerleri yukarıdaki beyte göre doldurunuz. (2+3+2+3 p.)

A. “ayrılık ve ılık” sözcükleri arasında ………………………………… kafiye vardır.

B. Şair, havanın ılıklığını yüreğinin yaktığı ateşe bağlayarak ……………………………… sanatı yapmıştır.

C. “ilk acı ve ilk ayrılık” ………………………………………….. benzetilmiştir.

D. Nazım birimi …………………………………………

I. Metin:
HANCI
Gurbetten gelmişim, yorgunum hancı!
Şuraya bir yatak ser yavaş yavaş…
Aman karanlığı görmesin gözüm,
Beyaz perdeleri ger yavaş yavaş…
Bekir Sıtkı Erdoğan

II. Metin: Yerleşme merkezlerinde veya kervan yolları üzerinde yolcu, tüccar ve misafirlerin konaklamaları için yapılan binalara “han” denir. Bunlar eski tarz otellerdir.

S. 9. Yukarıdaki metinlerin yazılış amaçlarını yazınız. (6+4= 10 P)

S. 10. Metin çeşitlerini tabloyla gösterip “haber yazısının” hangi metin çeşidi içinde yer aldığını tabloda ait olduğu yere yazınız. (4+4+2 = 10 P)

BAŞARILAR DİLERİM…

CEVAP ANAHTARI

C. 1.
a –––– kucakta “-ucak” Zengin uyak Ölçü: 6+5= 11’li hece ölçüsü
a –––– bucakta “-ta” Redif Nazım birimi: Dörtlük
a –––– kucakta Nazım şekli: Koşma
b –––– çalın kılıncı Nazım türü: Koçaklama

C. 2. Beyitte Mübalağa ve Kişileştirme sanatı yapılmıştır. Bir aksak karınca kırk batman tuz yüklenemez. Bu bir mübalağadır. Karınca şehre tuz satmak için gitmektedir. İnsanlara ait bu özellik karıncaya verilerek kişileştirme yapılmıştır.

C. 3.
Nazım şekli: Kaside
Nazım birimi: Beyit
Ölçü: Aruz ölçüsü
Uyak örgüsü: aa, ba, ca, da… şeklindedir
Konu: Din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla belirli kurallar içinde yazılan uzun şiirlere denir.

C. 4. Bulut kişileştirilmiştir.

C. 5.
a) Şiirde Ahengi Sağlayan Ögeler:
1. Ölçü (Ritim)
2. Uyak (Kafiye) – Redif (Dize sonlarındaki ses benzerliği)
3. Aliterasyon (Ses tekrarı)
4. Asonans (Ses tekrarı)
5. Kelime Tekrarı
6. Söyleyiş ve Ses Akışı
7. Vurgu ve Tonlama

b) Nazım birimleri:
Dize (mısra), beyit, dörtlük (kıta), bent

C. 6.
a) Nesib ya da Teşbib
b) Fahriye
c) Yek ahenk gazel

C.7.
a) (Y) Şiirde yapının bozulması anlamın bozulmasına yol açmaz.
b) (Y) Bestelenmek için yazılan ve belirli bir ezgiyle söylenen halk şiiri şarkıdır.
c) (D) Edebî metinler yan anlam değeri açısından zengindir.
d) (D) Aynı dili konuşan insanlar ortak kültür değerlerini paylaşırlar.
e) (D) Sanat eseri öncelikle doğruluk ve fayda değil güzellik amacı güder.

C. 8.
A. “ayrılık ve ılık” sözcükleri arasında TUNÇ/ ZENGİN kafiye vardır.
B. Şair, havanın ılıklığını yüreğinin yaktığı ateşe bağlayarak MÜBALAĞA sanatı yapmıştır.
C. “ilk sevgi ve ilk ayrılık” İLK SEVGİYE benzetilmiştir.
D. Nazım birimi BEYİTTİR.

C. 9.
I. metin, yani Hancı şiiri kurmaca bir metindir. Amaç okuyucuda estetik bir yaşantı uyandırmak, sanat yapmaktır.
II. metin ise kurmaca bir metin değildir. Bu metin fayda sağlamak ve bilgi vermek amacıyla yazılmıştır.

C. 10. Metin çeşitleri:
A) Sanatsal metinler
B) Öğretici metinler – Haber yazısı